Tarihten bugüne “Türk Birası”

TARHAN SALİMOĞLU

Türk birası deyince eskiler, üzerinde “Asırlık Türk Birası” yazan Tekel Birasını hatırlar. Gerçekten de asırlıktır Türk birası. Ancak nispeten uzun bir tarih dilimi gibi gelen “asır” ifadesi, biranın binlerce yıldır üretilip tüketilen bir içecek olduğunu düşününce biraz kısa bir zamana tekabül ediyor. Türkiye’ye birayı getiren ismin Anatoli Prokopp olduğu tahmin ediliyor. 1800’lerden itibaren İzmir’de satılan “Prokopp” birası, bu topraklarda üretilip satılan -bilinen- ilk bira. O tarihten beri İstanbul’daki Bomonti başta olmak üzere kendine özgü biralar üretildi ve içildi Türkiye’de. İşte koleksiyoner Mert Sandalcı‘nın sahip olduğu koleksiyonu içeren ve Efes Pilsen’in katkılarıyla hazırlanan “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Biraya Dair” kitabından “Türk Birası” örnekleri…

 

1- İşte ilk Türk birası: Prokopp Smyrne

“Ey Anatoli Prokopp, sen ne büyük bir adamsın ki Türk evladına birayı tattırdın…” Bu ifadeyi kimin kullandığı bilinmiyor, ancak Türkiye’nin ilk birasının İzmir’in Prokopp’u olduğu tahmin ediliyor.

 

2- İzmir’de Viyana Birahanesi

Grand Brasserie Viennoise, İzmir’de Kramer Oteli’nin altındaydı. Muhtemelen Prokopp birası da burada servis ediliyor olmalıydı. Fotoğrafta İzmir’in Kordonboyu’nun 1900’lerin başındaki hali ve Viyana Brasserie görülüyor.

 

3- İstanbul’da Yanni Birahanesi

İzmir’in ardından bira İstanbul’a kısa sürede intikal etmiş olsa gerek. Beyoğlu’nun en meşhur birahanesinin o dönemde Yanni olduğu belirtiliyor.

 

4- İşte meşhur Bomonti

Bugün de bir bira markasına adını veren Bomonti, İstanbul’un büyük ve ünlü bira fabrikasıydı. Feriköy’deki fabrika, Cumhuriyet döneminde millileştirildi ve uzun yıllar üretimini sürdürdü. Kartpostal 1915-16 yıllarına ait.

 

5- Bomonti markalı bardak altlığı

Bomonti ismi, Osmanlı’dan günümüze birayla birlikte anıldı. İşte Mert Sandalcı’nın koleksiyonundan, o dönemden kalma bir bira bardağı altlığı.

 

6- Şark Malt Hülasası

Cumhuriyet döneminde üretilen Şark Malt Hülasası’na ait bir gazete ilanı.

 

7- İnhisarlar (TEKEL) birası

Cumhuriyet ile birlikte tüm içki ve sigara üretimi ile birlikte bira üretimi de TEKEL idaresi tarafından yapılmaya başlandı. TEKEL’in o dönemdeki adı “İnhisarlar İdaresi” idi. Fotoğrafta İnhisarlar’a ait bira bardakları görülüyor.

 

8- Bomonti-Nektar

Plzen tipi üretim, o dönemden beri en yoğun biçimde tercih ediliyordu. Galiba Türklerin ağız tadına en çok uyan bira tipi de Plzen tipi biraydı.

 

9- Ankara Birası

Ankara Orman Çiftliği’nda şarabın yanı sıra bira da üretiliyordu.

 

10- İnhisarlar takviminde bira

1940’lara ait İnhisarlar takviminin her bir sayfasında bir ürüne yer veriliyordu. Sıcak Temmuz ayının sayfası ise biraya ayrılmıştı. Takvimde “Fiyatı indirilen bira, artık lüks bir içki değildir” ifadesi dikkat çekiyor.

 

11- Türk Hava Yolları’na özel bira

Bira, uçaklarda da servis ediliyordu. Bu fotoğrafta ise THY uçaklarının kabinlerinde servis edilen özel biraların etiketi görülüyor.

 

Kaynak: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Biraya Dair / Mert Sandalcı

 

Bir Cevap Yazın